Nowotwory psów i kotów

Choroby nowotworowe towarzyszą roślinom, zwierzętom i ludziom od zarania dziejów. Na kościach dinozaurów odkryto przypadki występowania kostniakomięsaka (nowotworu kości). Podobnie w zmumifikowanych zwłokach władców ameryki prekolumbijskiej znaleziono komórki nowotworowe. Sama nazwa nowotwór (łac. neoplasma, gr. neoplasia) oznacza nową tkankę. Nazwa rak wywodzi się od nazwy kraba (gr. karkinos), którego mocno zgrubiała, pokryta różnymi wyrostkami pokrywa pancerza przypominała zmiany nowotworowe obserwowane u ludzi. Aktualnie słowo rak jest określeniem tylko niektórych złośliwych zmian nowotworowych. W innych językach zmiany nowotworowe nazywa się eufemistycznie guzem, rozrostem lub masą. Nowotwór to patologiczna (nieprawidłowa) tkanka (zbiór komórek), która rozwija się w sposób nieskoordynowany z resztą organizmu i poza jego kontrolą. Czynnikiem, który wywołuje nowotworzenie może być zmiana genetyczna (dziedziczona) lub wynik działania czynników zewnętrznych. Organizm wytworzył wiele mechanizmów (immunologicznych), które starają się wykryć nieprawidłowe komórki i je wyeliminować. Z drugiej strony komórki nowotworowe starają się „oszukać” swojego gospodarza wykształcając różnego rodzaju mechanizmy maskujące i unieszkodliwiające jego układ immunologiczny. Zmiany genetyczne mogą być dziedziczone jak również pojawiać się spontanicznie lub pod wpływem czynników zewnętrznych. Tymi czynnikami mogą być zarówno bodźce fizyczne (promieniowanie, drażnienie mechaniczne), chemiczne (związki chemiczne) jak i biologiczne (wirusy, pasożyty, hormony). Często proces nowotworowy jest wypadkową zadziałania kilku czynników, które sprowokowały powstanie zmiany lub jedynie pomogły się jej ujawnić. W wielu przypadkach dochodzi do równoczesnego stymulowania procesu nowotworowego jak i osłabienia naturalnych mechanizmów obronnych. Tak zwane czynniki środowiskowe mogą działać właśnie w ten sposób. Zapadalność na choroby nowotworowe nie zwiększa się w poszczególnych grupach wiekowych. Zwiększa się natomiast liczebność osobników coraz starszych, tym samym bardziej (dłużej) narażonych na działanie czynników rakotwórczych (kancerogennych). Z drugiej strony rośnie świadomość właścicieli, którzy zdecydowani są leczyć swoich podopiecznych. To wszystko powoduje subiektywne odczucie, że zwierzęta coraz częściej chorują na nowotwory.

Choroby nowotworowe mogą dotyczyć zwierząt w każdym wieku, niezależnie od płci i wieku. Są nowotwory, które stwierdza się częściej u samców lub samic, w określonym wieku lub u określonych ras. Niemniej nie oznacza to, że nie mogą one występować w nietypowych dla siebie miejscach czy u innych niż predysponowane rasy.

Aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na choroby nowotworowe bardzo ważna jest profilaktyka. Należy dokładnie obserwować zwierzę w domu a najlepiej zgłaszać się na okresowe (nie rzadziej niż raz na 12 miesięcy) kontrole do lekarza weterynarii. W przypadku zwierząt nie przeznaczonych do rozrodu warto rozważyć profilaktyczną kastrację (pozbawienie jąder lub jajników) co, jeśli zostanie wykonane we wczesnym wieku skutecznie zapobiegnie nowotworowym gruczołu sutkowego u samic i nowotworom gruczołów okołoodbytowych u samców.

Istotne jest aby nie lekceważyć wczesnych symptomów. Truizmem jest przypominanie, że wczesne wykrycie i rozpoczęcie właściwego leczenia w przypadku zmian nowotworowych zapewnia większą skuteczność terapii.

Pamiętajmy, że chorobę nowotworową można leczyć. Nawet jeśli nie uda się jej wyleczyć całkowicie, to można stosować leki poprawiające komfort życia zwierzęcia, podobnie jak przy innych chorobach przewlekłych (choroby serca, choroby nerek).