Pasożyty wewnętrzne i zewnętrzne

Pasożyty wewnętrzne i zewnętrzne

Wszystkie psy i koty nawet te najbardziej zadbane mogą zarazić się pasożytami. Ryzyko zarażenia zależy od tego w jakich warunkach trzymane jest zwierzę, co dostaje do jedzenia oraz w jakim jest wieku. Glisty są najczęstszymi pasożytami młodych zwierząt. Koty rodzą się wolne od glist, a do pierwszego zarażenia może dojść poprzez ssanie mleka matki, które zawiera larwy pasożyta. U psa natomiast do zarażenia glistą może dochodzić już w życiu płodowym poprzez łożysko, później natomiast również z mlekiem matki. Dorosłe psy i koty zarażają się jajami glisty, w których są wykształcone inwazyjne larwy. W tkankach zwierząt takich jak myszy, króliki czy ptaki mogą występować larwy niektórych pasożytów, dlatego stanowią one również źródło inwazji, szczególnie dla kotów.

Program odrobaczania szczeniąt jest uzależniony od cyklu życiowego poszczególnych pasożytów. Okres prepatentny (czas od zjedzenia jaja do rozwoju dorosłego osobnika) glisty psiej wynosi 2-3 tygodnie, dlatego pierwsze odrobaczanie zaczynamy już od 2 tyg. życia szczenięcia. Kolejne odrobaczania natomiast powtarza się co 2-3 tygodnie, aż do momentu ukończenia wszystkich szczepień lub wieku 6 miesięcy, w zależności od tego w jakich warunkach przebywa szczenię.

Program odrobaczania kociąt podobnie jest uzależniony od cyklu życiowego pasożytów. Okres prepatentny glisty kociej wynosi 7-8 tygodni, jednak larwy połknięte z mlekiem wydalają jaja szybciej – około 4-5 tygodni po ich połknięciu, dlatego pierwsze odrobaczenie u kociąt przeprowadzamy w 4 tygodniu życia, a kolejne co 7 tygodni.

Szczeniętom i kociętom najlepiej podać środek odrobaczający na kilka dni do tygodnia przed planowanym szczepieniem, aby w momencie podawania szczepionki były wolne od pasożytów a co za tym idzie miały odporność na odpowiednim poziomie. Dorosłe psy i koty najlepiej odrobaczać co kwartał w połączeniu z badaniami parazytologicznymi kału, co daje najlepszy efekt.

Ze względu na łatwość stosowania środków odrobaczających oraz ich ogólną dostępność, właściciele często idą „na skróty” podając zwierzakowi jednorazowo tabletkę i zapominając o problemie. Niestety nie wszystkie środki mają jednakową skuteczność. Nie wszystkie zwierzęta również reagują tak samo na zastosowany środek. To znaczy, że podany preparat nie zawsze jest skuteczny w stu procentach. Skuteczność w dużej mierze zależy od stanu klinicznego zwierzęcia (biegunki, wymioty, lekooporność) oraz od składu tabletki a dokładniej substancji czynnych w niej zawartych. Ponadto, jeśli nie przeprowadzimy badań parazytologicznych kału, nie wiemy z jakim pasożytem mamy do czynienia, więc nie wiemy, czy zastosowany środek zabije potencjalnego pasożyta. Dlatego do każdego zwierzęcia należy odpowiednio dobrać program odrobaczania. Innymi słowy kot wychodzący i polujący zostanie objęty innym programem niż kot „pieszczoch domowy”. Analogicznie, inaczej będziemy odrobaczać psa „śmieciarza” a inaczej „yorka-kanapowca”. Zawsze warto wykonać badanie parazytologiczne kału aby przekonać się czy i z jakiego typu pasożytem mamy do czynienia.

Pamiętajmy, że ochrona pupila przed pasożytami jest ochroną również współdomowników. Ludzie mogą zarazić się niektórymi pasożytami występującymi u zwierząt. Pamiętajmy jednak, że wystarczy naprawdę niewiele aby się przed tym uchronić. Należy przede wszystkim dbać o podstawową higienę, naszą i otaczającego środowiska, oraz badać i odrobaczać okresowo swoje zwierzęta.

Pasożyty którymi może zarazić się człowiek to:

Toxocara cati i Toxocara canis (glista kocia i glista psia) – najczęściej spotykane pasożyty psów i kotów. W wydalonych jajach rozwijają się inwazyjne larwy w przeciągu 2-7 tygodni, co oznacza że świeży kał nie stanowi zagrożenia dla ludzi oraz innych zwierząt. U ludzi choroba przebiega bezobjawowo, w postaci uogólnionej, ocznej lub mózgowej. Do zarażenia człowieka dochodzi po przypadkowym połknięciu jaj, które mogą znajdować się na sierści psa, ziemi lub na nieumytych warzywach czy owocach.

Dypylidium caninum (tasiemiec psi) – człony maciczne tego tasiemca mogą opuszczać żywiciela wraz z kałem oraz wypełzać czynnie z odbytu. Przypominają wyglądem pestkę ogórka. Zwierzę wydala człony po około 2-3 tygodniach po zarażeniu, co następuje wtedy, gdy zje przypadkowo pchłę w której znajduje się larwa. Tak samo zaraża się człowiek np. przy zabawie z psem. Objawy u dzieci to zaburzenia żołądkowo – jelitowe, u dorosłych inwazja przebiega najczęściej bezobjawowo.

Echinococcus granulosus, multilocularis (tasiemiec bąblowcowy) – dorosłe osobniki bytują u lisów, psów i kotów, natomiast żywiciele pośredni to gryzonie, zwierzęta hodowlane, towarzyszące a także człowiek. Larwy lokalizują się w różnych narządach, przede wszystkim w wątrobie, czasem też w płucach, nerkach, śledzionie i mózgu. Objawy natomiast są związane z lokalizacją larw. Zarażenie następuje po zjedzeniu jaj tasiemców. Człony maciczne mogą znajdować się na owocach, warzywach, ziemi oraz okrywie włosowej zwierząt.

Giardia duodenalis (lamblia) – jest pierwotniakiem pasożytującym w przewodzie pokarmowym zwierząt i człowieka. Zarażenie następuje po połknięciu cyst, a okres prepatentny trwa 4-16 dni. Objawy inwazji u ludzi mogą przebiegać zarówno bezobjawowo lub z niewielkimi zaburzeniami żołądkowo jelitowymi (zwykle u dorosłych) jak i mieć cięższy przebieg i powodować długotrwałe biegunki i zaburzenia wchłaniania (dzieci i osoby z osłabioną odpornością).

Toxoplasma gondii (toksoplazma) – pierwotniak ten jest pasożytem wewnątrzkomórkowym. Żywicielem ostatecznym jest kot. Z kałem wydalane są oocyty, które po 2-4 dniach stają się zdolne do inwazji. Koty zarażają się zjadając oocyty np. z gleby, cysty z surowego mięsa, oraz poprzez łożysko i z mlekiem matki. Mimo wysokiego odsetka zarażonych kotów, siewstwo oocyt w kale jest niewielkie, ponieważ większość kotów po pierwszej inwazji uzyskuje trwałą odporność. U człowieka i pozostałych gatunków zwierząt pasożyt lokalizuje się w różnych narządach w postaci cyst. U dorosłych ludzi najczęściej przebiega bezobjawowo. Zdecydowanie gorszy przebieg występuje u człowieka z osłabioną odpornością (np. AIDS), lub u płodów i dzieci z toksoplazmozą wrodzoną (inwazja śródmaciczna). Człowiek zaraża się przez przypadkowe połknięcie oocyst z wodą, jedzeniem (oocysty na nieumytych warzywach i owocach, lub cysty w surowym mięsie – farsz mięsny, tatar) lub przez zanieczyszczone ziemią ręce. U kotów najczęściej przebieg jest bezobjawowy. Zarażony kot może wydalać oocysty, jednak świeży kał nie stanowi zagrożenia dla człowieka!

Pasożyty zewnętrzne najczęściej spotykane u naszych pupili to pchły i kleszcze.

Pchła kocia (Ctenocephalides felis), pchła psia (Ctenocephalides canis), pchła ludzka (Pulex irritans) – najczęściej spotykane są pchły kocie. Większość czasu pchły przebywają poza żywicielem, w środowisku. Zwierzęta są źródłem pokarmu (krew) i na nich pchły składają jaja, które rozsiewane są mechanicznie przez zwierzę do środowiska. W kilka dni po złożeniu jaj wylęgają się larwy, które następnie przekształcają się w poczwarki. Cykl rozwojowy w optymalnych warunkach trwa 3-4 tygodnie. Pchła kocia atakuje nie tylko koty, ale także psy, inne zwierzęta domowe oraz człowieka. Pchła psia – psy, lisy, koty, szczury i myszy. Pchła ludzka natomiast oprócz ludzi może występować u psów, kotów i lisów. Pchły są żywicielami pośrednimi tasiemców (m. in. Dipilidium caninum).

Kleszcz pospolity (Ixodes ricinus), kleszcz psi (Rhipicephalus sanguineus), kleszcz łąkowy (Dermacentor reticulatus) – kleszcze są roztoczami atakującymi zwierzęta i ludzi. Ich cykl rozwojowy przebiega w środowisku zewnętrznym, natomiast pobieranie pokarmu umożliwia im przekształcenie się w następne stadium larwalne. Ochrona przeciw kleszczom jest ważna, ponieważ przenoszą one wiele niebezpiecznych chorób takich jak borelioza, babeszjoza, ehrlichioza, anaplazmoza, tularemia, wirusowe zapalenie mózgu.

Komary (Culicidae) i meszki (Simuliidae) – ugryzienia tych owadów mogą powodować miejscowe zmiany skórne, co wtórnie może prowadzić do infekcji bakteryjnej. Groźne natomiast są choroby przenoszone przez komary: leiszmanioza i dirofilarioza.

W lecznicach weterynaryjnych dostępna jest szeroka gama preparatów przeciwko pasożytom zewnętrznym.